BBC

Istorija i Jugoslavija: „Umro je drug Tito” – 42 godine kasnije

sećanje na druga Tita

BBC

Prošle su 42 godine otkako je Miodrag Zdravković, spiker Radio-televizije Beograd, izgovorio rečenicu koja je obeležila noviju istoriju balkanskih naroda: „Umro je drug Tito”.

Više od četiri decenije od smrti „najvećeg sina naroda i narodnosti”, kako su mediji u socijalističkoj Jugoslaviji nazivali Josipa Broza Tita, doživotnog predsednika države, njegovi sledbenici su tradicionalno posetili beogradsku Kuću cveća u kojoj je sahranjen.

Najduže je do Beograda putovala grupa od tridesetak članica i članova udruženja Josip Broz Tito iz Međimurja, najsevernijeg dela Hrvatske.

„Svake godine dolazimo svetskom velikanu Josipu Brozu Titu koji je spajao narode, ne samo u Jugoslaviji, nego i u svetu”, rekao je Valent Tuskar, predsednik udruženja.

Za njega je Tito simbol prošlog vremena i nostalgija za društvom koje nije okrenuto pojedincu.

Deset godina posle Titove smrti, počeo je desetogodišnji građanski rat koji je doveo do raspada Jugoslaviji i, prema procenama regionalnih balkanskih nevladinih organizacija, odneo najmanje 130.000 žrtava.

Od Vardara, pa do Triglava – do Kuće cveća

Međimurci

BBC
Međimurci su putovali najduže i nije im žao jer svake godine dođu na Titov grob

Svake godine, na dan Titove smrti, ispred Muzeja Jugoslavije vrvi od prodavaca jugoslovenskih suvenira i memorabilija.

Kažu da tokom prethodne dve godine, usled korone, nisu prodavali mnogo stvari i da je bilo manje poseta.

Ipak, spremno su sačekali sve one koji su se namerili da na datum smrti Tita dođu na njegov grob.

prodavci suvenira

BBC

Među prvima na plato ispred Muzeja stigla je delegacija iz Severne Makedonije.

U pet autobusa, put Beograda krenuli su iz Kočana, na istoku Severne Makedonije, kako bi položili cveće na grob pokojnog predsednika.

Ponosno su nosili zastave nekadašnje Socijalističke republike Makedonije.

vodnik Petrov iz Kočana, Severna Makedonija

BBC
Svake godine delegacija iz Kočana u Severnoj Makedoniji dolazi na Titov grob

„Maršal Tito je bio najbolji predsednik na svetu jer je uspeo da ujedini narode koje su mračne sile razjedinile”, tvrdi Mijalče Pantov, vodnik Jugoslovenske narodne armije (JNA) u penziji.

Pantov se posebno isticao u koloni jer je nosio uniformu JNA, pa su mnogi želeli da se fotografišu sa njim.

Sa prepoznatljivim kapama sa drugim resama iz Like, krševitog kraja u srednjem delu Hrvatske, došlo je i troje ljudi koji se sećaju čitavog perioda Titove vladavine.

„Tito nas je oslobodio i pomogao nam da podignemo kuće koje su ustaše uništile, a onda nas je školovao.

„Zato smo mu ostali verni i do ove sede kose”, rekla je Mirjana Lalić.

Ustaše su bile pripadnici hrvatske fašističke organizacije koja je osnovala Nezavisnu Državu Hrvatsku u Drugom svetskom ratu.

Nezavisna Država Hrvatska (NDH) uspostavljena je na prostoru današnjih Hrvatske, Bosne i Hercegovine i Srema u Vojvodini 10. aprila 1941, uz punu saradnju nacističke Nemačke i fašističke Italije.

Ličani

BBC
Verni Titu do sedih vlasi, Ličani su mu zahvalni za obnovu kuća i školovanje

Među posetiocima su i đaci Osnovne škole „Jovan Popović” iz vojvođanskog mesta Čoka.

„Poklopilo se da imamo jednodnevnu ekskurziju u Beogradu na ovaj dan, pa smo želeli da pokažemo našim đacima i taj deo naše istorije”, rekla je nastavnica Jelena Avramov.


Ko je bio Tito?

Josip Broz Tito bio je revolucionar, vođa komunističkog partizanskog pokreta otpora u Drugom svetskom ratu, a potom i doživotni predsednik Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije.

On je bio i jedan od osnivača Pokreta nesvrstanih – koji je tokom Hladnog rata okupljao države van dva suprostavljena bloka koji su predvodile Sjedinjene Američke Države i Sovjetski Savez.


Titov čukununuk

BBC
Filip je ponosan na svog čukundedu

Šta su rekli Titovi potomci?

U Kuću cveća došao je i Titov unuk Joška Broz sa porodicom.

Među njima je i jedan od mlađih Brozova, dvadesetosmogodišnji Filip, čukununuk Tita.

„Nosim njegovo prezime, nosim to breme koje je nekada dobro, nekada loše, ali meni to ne smeta jer sam ponosan što su ljudi u Titovo vreme bili sigurni i materijalno obezbeđeni”, rekao je Filip Broz za BBC na srpskom.

Pošto su položili venac na grob pretka, Joška Broz se upisao u knjigu žalosti sedeći u dedinoj fotelji.

joška broz na grobu dede

BBC
Jedan od Titovih unuka, Josip Joška Broz, došao je sa porodicom na grob svog dede

„Ovo je za našu porodicu tužan dan, ali je tužan i za ceo svet.

„Moram da podsetim da je Titova sahrana bila najveća sahrana nekog državnika i da su delegacije mnogih država došle, a to samo znači da je Tito bio poštovan u svetu”, rekao je Joška Broz za BBC na srpskom.

Milica

BBC
Tridesetogodišnja Milica iz Beograda svakog 4. maja na svoj rođendan tradicionalno odlazi i na Titov grob

Nisu živeli u Titovo vreme, ali ga veličaju

Kuću cveća posetili su i oni koji nisu bilo rođeni kada je Tito bio na čelu Jugoslavije.

Tridesetogodišnja Milica Lukić iz Beograda došla je sa crvenom maramom i plavom kapom – simbolima Titovih pionira, iako nikada nije zvanično bila pionirka.

„Danas mi je 30. rođendan i uvek dolazim na Titov grob”, rekla je Milica.

Savez pionira Jugoslavije osnovan je po uzoru na sovjetske omladinske organizacije i njegovi članovi su bila deca od sedam do 15 godina.

Svake godine je 29. novembra, na Dan republike, organizovan svečani prijem članova i članica koji su polagali pionirsku zakletvu i dobijali maramu i kapu.

Poslednja generacija pionira položila je zakletvu 1989.

knjiga posetilaca

BBC
Jedna od poruka u knjizi poseta Muzeja Jugoslavije

Titova sahrana – skup svetskih lidera

Doživotni predsednik SFRJ umro je u Ljubljani 4. maja 1980. godine nakon nekoliko meseci lečenja.

Iz Ljubljane je poslednji put Plavim vozom, predsedničkim vozom Jugoslovenske železnice, krenuo na put kroz Zagreb i Beograd, gde je stigao dan kasnije, 5. maja.

U Beogradu su posmrtni ostaci maršala Jugoslavije bili izloženi u Saveznoj Skupštini, današnjoj Narodnoj skupštini, a smenjivale su straže.

Na sahrani, 8. maja 1980, prema tvrdnjama tadašnjih vlasti i pisanju medija, prisustvovalo je 124 zvaničnih državnih delegacija.

Princ Filip, suprug kraljice Elizabete Druge, i Margaret Tačer, predsednica vlade Ujedinjenog Kraljevstva, Leonid Brežnjev, predsednik Sovjetskog saveza, i Volder Modejl, potpredsednik Sjedinjenih Država, bili su neki predstavnika državnih delegacija na Titovoj sahrani.

Tito je sahranjen u mauzoleju Kuća cveća, izgrađenog 1975. kao zimska bašta Tita.

Dve godine posle smrti, 1982. Kuća cveća uključena je u kompleks „Josip Broz Tito”, a od 1996. zajedno sa Muzejem revolucije i Muzejem 25. maj, uključena je u kompleks Muzeja Jugoslavije.

Svake godine od Titove smrti, svakog 4. maja dolaze zvanične i nezvanične delegacije, nekadašnji Titovi pioniri i poštovaoci lika i dela kako bi doneli cveće na Titov grob.


Pogledajte video: Tito u svetu i svet kod Tita

Četiri decenije od Titove smrti: Titov pokušaj da spoji Istok i Zapad
The British Broadcasting Corporation

Pratite nas na Fejsbuku, Tviteru i Vajberu. Ako imate predlog teme za nas, javite se na bbcnasrpskom@bbc.co.uk

Trenutno na radiju

Elvis Costello, the Imposters
Pre 48 minuta

Magnificent Hurt

Elvis Costello, the Imposters
Abba
Pre 45 minuta

Just a Notion

Abba
Red Hot Chili Peppers
Pre 41 minut

Dark Necessities

Red Hot Chili Peppers
Killers, K.D. Lang
Pre 37 minuta

Lightning Fields (feat. K.D. Lang)

Killers, K.D. Lang
Wolf Alice
On Air!

Beautifully Unconventional

Wolf Alice

Vremenska prognoza

NIŠ
Send this to a friend